Vài ý kiến về cương lĩnh 2011 trong thời kỳ quá độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội

Tham luận

VÀI Ý KIẾN VỀ CƯƠNG LĨNH 2011 TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HÔI

Tối đã được đọc bản cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã Hội. Tôi cơ bản nhất trí. Tuy nhiên, chúng ta cần đặt cương lĩnh trong bối cảnh thực tiển đổi mới mở cửa hơn 20 năm qua và cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay. Vì hai sự kiện trọng đại trong và ngoài nước này có  mối quan hệ tương tác lẫn nhau và có ý nghĩa rất là quan trọng đối với sự phát triển lâu dài Kinh tế – Chính trị – Xã hội của đất nước.

I. Một vài nhận xét về cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu:
Từ khi cuộc khủng hoảng thật sự bùng nổ từ năm 2008 tới nay có nhiều nhận định đánh giá ở đây tôi xin nhấn mạnh những điểm cần thiết.

1.      Đây là cuộc khủng hoảng kinh tế mang tính chu kỳ của hệ thống Chủ Nghĩa Tư Bản nhưng chậm hơn (80 năm). Đó  là quy luật tất yếu của nền kinh tế tư bản tự do.

2.      Cuộc khủng hoảng này rộng lớn toàn diện làm thiệt hại nặng nề chưa từng có trong lịch sử của hệ thống Tư Bản Chủ Nghĩa.

3.      Tính chất của cuộc khủng hoảng không dừng lại ở lĩnh vực kinh tế mà nó còn mang tính chính trị xã hội sâu sắc, làm lung lay lòng tin vào Chủ Nghĩa Tư Bản nhà nước của một bộ phận không nhỏ thanh niên và người dân các nước Tư Bản Chủ Nghĩa (như tôi đã trình bay trong bài viết trước đây: “Vài ý kiến về vấn đề khủng hoảng kinh tế toàn cầu của hệ thống Tư Bản Chủ Nghĩa”.

4.      Những cuộc khủng hoảng trước đây không làm cho Mỹ thiệt hại bao nhiêu mà còn giúp cho Mỹ thu lợi rất lớn và qua những lần khủng hoảng Mỹ càng giàu mạnh hơn. Nhưng cuộc khủng hoảng lần này thật sự làm cho nền kinh tế Mỹ sa sút chưa từng có, kể cả sa sút về long tin vào thành trì của Chủ Nghĩa Tư Bản, ảnh hưởng bất lợi đến vai trò và uy tín của cường quốc số 1 thế giới về kinh tế.

5.      Đặc điểm nổi bật kỳ khủng hoảng này, bênh cạnh nó đã đem đến tai họa cho nhân loại, nó còn làm cho thế giới xích lại gần nhau hơn. Tư tưởng cường quyền có cơ hội được xem xét và phê phán mạnh hơn, ngay cả trên đất Mỹ. Sự đối đầu giữa các xu hướng, các thế lực thù địch có cơ hội sụt giảm đi nhường chỗ dần cho sự đối thoại hợp tác lien kết nhau, chuyển hướng từ đối đầu sang hợp tác đối phó với những nguy cơ làm tổn hại quyền lợi chung của nhân loại như hợp lực đối phó khủng hoảng kinh tế toàn cầu hiện nay, đến an ninh lương thực, an ninh năng lượng, đến biển đổi khí hậu toàn cầu, chống khủng bố, chống đói nghèo dịch bệnh… Nếu xu hướng này được thực hiện ngày càng rộng lớn thì hạnh phúc cho nhân loại biết bao nhiêu. Thật ra xu hướng hợp tác hay cường quyền ngày nay không còn lệ thuộc hoàn toàn vào ý muốn chủ quan của một cường quốc nào, mà nó là một quy luật khách quan buộc mọi nước phải đi theo nếu muốn tồn tại và phát triển. Ví dụ như: Hy Lạp bị khủng hoảng kinh tế các nước châu âu đã hợp lực nhau để cứu giúp Hy Lạp. Vì nếu để nền kinh tế Hy Lạp suy sụp, sẽ ảnh hưởng bất lợi đến nền kinh tế của các nước châu âu. Sự rang buộc khác quan này có ý nghĩa lớn đến sự tồn tại và phát triển của nhân loại, của toàn câu. Ngay cả Trung Quốc một nước Xã Hội Chủ Nghĩa khi Mỹ lâm và cơn khủng hoảng, Trung Quốc với khả năng của mình đã ra tay yểm trợ mặt này mặt khác. Nếu nước Mỹ  thật sự suy sụp về kinh tế sẽ làm ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế Trung Quốc. Vì họ đã có quá trình làm ăn kinh tế tương tác nhau, quyền lợi ảnh hưởng lẫn nhau. Qua đó hợp tác thật sự trở thành quy luật phát triển của toàn cầu không phân biệt xu hướng chính trị khác nhau. Từ đó thế giới sẽ xích lại gần nhau hơn. Tuy nhiên, bên cạnh đó như dự thảo cương lĩnh 2011 đề cập do bản chất của Chủ Nghĩa Tư Bản không thay đổi , nên vẫn tồn tại nhiều mâu thuẫn dẫn đến sự tranh chấp, xung độ khủng hoảng kinh tế – xã hội toàn cầu vẫn tiếp tục xảy ra. Tuy nhiên, do hợp tác là một xu thế tất yếu nên xu hướng đối đầu sẽ ngày càng bị đẩy lùi và sự hợp tác sẽ ngày cảng được hoàn thiện hơn trên cơ sở áp dụng Chũ Nghịa Tư Bản Nhà nước trên phạm vi toàn thế giới.

6.      Đứng trước cơn khủng hoảng kinh tế toàn cầu từ năm 2008 các nước Tư Bản Chủ Nghĩa, Xã Hội Chủ Nghĩa và các nước dân tộc khác đã đối phó như thế nào ?

Dường như không hẹn mà gặp, các nước hầu như đều chọn Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà nước là giải pháp để đối phó cơn khủng hoảng kinh tế toàn cầu. ở Mỹ và các nước phương Tây đều nhận ra một điều là các nước như  Trung Quốc, Nga… đã chọn lựa con đường Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà nước thành vấn đền chiến lược phát triển từ lâu. Vì vậy, đứng trước khủng hoảng tuy có khó khăn bước đầu, nhưng họ khắc phục rất nhanh và vượt qua rất ngoạn mục. Trong khi đó Mỹ và các nước phương Tây do đi theo con đường Tư Bản Chủ Nghĩa tự do dẫn đến thiệt hại nặng nề về kinh tế – xã hội, nên không tránh khỏi lung túng, nền kinh tế chậm được khắc phục. Viết trên báo Times ngày 27 tháng 10 năm 2008, tác giả Foshua Kurlan Tzick một kinh tế gia của Mỹ với đầu đề ( chỉ huy, tập trung ) nhận xét: “các nước Tư Bản Nhà Nước này phần chính gồm có Trung Quốc, Nga và các nước vùng vịnh Ba Tư đã cho thấy là họ rất  thành công và ngay cả trước khi khủng hoảng xảy ra, họ đã làm cho các nhà Lãnh đạo thế giới ngạc nhiên tự hỏi: “Phải chăng Chũ Nghĩa Tư Bản theo kiểu dân chủ không phải là mô hình tốt nhất…các nước không theo tự do lại phát triển kinh tế nhanh hơn các nước có nền chính trị tự do trong vòng 10 năm qua…các nhà chỉ huy độc tài của các nền kinh tế thị trường tự do ( Tư Bản Nhà Nước ) lại đứng vững hơn các nước khác trên thế giới…họ không phải bực mình với một Quốc hội kiểu Mỹ đứng ra ngáng chân, họ không phải lo sợ có người phủ quyết các kế hoạch ổn định kinh tế của họ”…

Về thái độ của Mỹ và  các nước phương Tây, tác giả nhận xét:”Bằng cách lặng lẽ công nhận sự thành công của Tư Bản Nhà Nước, các lãnh đạo phương Tây đã  bắt trước sách lược của họ. Sau khi phê phán ồn ào Moscow đã buộc các công ty dầu hỏa vào nằm trong tay nhà nước, các nước phương Tây cũng vội vàng quốc hữa hóa các ngân hang lớn nhất của họ. Sau khi Mỹ phê phán Trung Quốc đã dùng tiền công quỹ để hỗ trợ cho các doanh nghiệp hàng đầu, Fed đã bỏ tiền cấp cứu các công ty Mỹ đang gặp khó khăn”.

Cuối cùng, tác giả dí dỏm “ cuối cùng tất cả chúng ta đều là Xã Hội Chủ Nghĩa cả”. Do khủng hoảng kinh tế toàn cầu rất nặng nề, cho nên tới nay dù Mỹ và các nước phương tây sử dụng chủ nghĩa Tư Bản Nhà Nước nhưng chỉ mới chặn đứng được khủng hoảng, từng bước khôi phục lại nền kinh tế nhưng rất chậm tiêu biểu là nền kinh tế Mỹ.  Điều đó cũng dể hiểu, vì cuộc khũng hoảng những năm 30, tổng thống Rosevelt của Mỹ cũng đã sử dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước, nhưng phải năm mười năm sau nền kinh tế Mỹ mới thật sự đi vào ổn định. Vấn đề đáng lưu ý tổng thống Rosevelt chỉ coi Tư Bản Chủ Nhà nước là giải pháp tạm thời trước mắt, không coi đó là vấn đề chiến lược cho nên những người kế nhiệm ông quay lại con đường Tư Bản Tự Do… nên dẫn đến lặp lại khủng  hoảng chu kỳ. Bài học kinh nghiệm mà tác giả bài báo viết ra là: “muốn ổn định lâu dài nền kinh tế và để vượt qua khủng hoảng thuận lợi các nước Tư Bản Nhà Nước đã coi Tư Bản Nhà Nước là kế sách lâu dài, là con đường chiến lượng mà tiêu biểu là Trung Quốc, Nga…

Thực tiễn mà Mỹ và các nước phương Tây đang áp dụng kinh tế Tư Bản Nhà Nước bước đầu có hiệu quả đã trở thành xu thế mang tính toàn cầu. Đáng lưu ý, vừa qua Tổng thống Mỹ Barack Obama đã ký ban hành luật cải tổ tài chính, mục tiêu lớn nhất của cải cách lần này là nh8àm không lập lại cuộc khủng  hoảng tài chính năm 2008. Luật này chứng tỏ Mỹ sử dụng hình thức Tư Bản Nhà Nước mạnh mẽ hơn, dài hơi hơn để quản lý nền kinh tế tài chính Tư Bản Chủ Nghĩa. Bài học kinh nghiệm vừa nêu tôi mong rằng Mỹ và các nước phương  Tây hãy coi Tư Bản Nhà Nước là cứu cánh, là con đường chiến lược để tồn tại và phát triển. Không nên lợi dụng nó trong một giai đoạn nhất thời trước mắt mà nên coi đó là kế sách lâu dài, nếu không muốn lặp lại khủng  hoảng chu kỳ. Hiện nay và sắp tới các nước có xu hướng chính trị khác nhau hoặc trước đây là đối địch, đối thủ trước nguy cơ khủng  hoảng kinh tế toàn cầu đã hợp lợp cùng nhau hội tự trên con đường Tư Bản Nhà Nước để cứu mình và toàn cầu. Đây là vấn đề hoàn toàn mới trong lịch sử nhân loại. Phải chăng đây là xu thế tất yếu, một quy luật khách quan để góp phần quan trọng đưa thế giới và từng khu vực đi vào con đường hòa bình, ổn định hợp tác và phát triển phồn vinh như cương lĩnh 2011 của Đảng Cộng Sản Việt Nam đã kỳ vọng.

II.      Vần đề sử dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước tại Việt Nam sau hơn 20 năm đổi mới mở cửa

Những năm 80, do thực hiện quá lâu dài cơ chế hành chính quan liêu bao cấp, nhiều sai lầm trong  chủ trương chính sác cải tạo đã dẫn đền tình trạng đưa đất nước bên bờ vực thẳm. Đảng ta đã kịp thời chủ trương đổi mới mở cửa theo chính xách kinh tế mới của Lê-nin về Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước đã đưa đất nước thoát khỏi khủng  hoảng và phát triển mà Đại Hội VII Đảng Cộng Sản Việt Nam đã khẵng định “ TRONG CÔNG CUÔC ĐỔI MỚI, CHÚNG TA ĐÃ VẬN DỤNG SÁNG TẠO CHỦ NGHĨA MÁC LÊ-NIN, ĐẶC BIỆT LÀ TƯ TƯỞNG CỦA LÊ-NIN VỀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ MỚI, VỀ CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NHÀ NƯỚC VỚI NHIỀU HÌNH THỨC ĐA DẠNG, PHONG PHÚ PHÙ HỢP VỚI HOÀN CẢNH LỊCH SỬ CỤ THỂ, ĐỂ ĐƯA ĐẤT NƯỚC TA TỪNG BƯỚC QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HÔI”.

Qua hơn 20 năm đổi mới mở cửa theo chính sách kinh tế mới của Lê-nin về Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước Nghị quyết Đại hội X đánh giá là thắng lợi to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Trong dự thảo “Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2011 – 2020, cũng đã đánh giá:

“Qua 10 năm thực hiện chiến lược phát triển kinh tế – xã hội 2001 – 2010, chúng ta đã đạt được những thành tựu to lớn và rất quan trong, đất nước đã ra khỏi tình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình…Đến năm 2010 tổng sản phẩm trong nước binh quân đầu người đặt 1200 USD… Diện mạo của đất nước có nhiều thay đổi. Thế và lực của đất nước vững mạnh hơn nhiều; vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng lên, tao ra những tiền đề quan trong để đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân”.

Từ những thành tựu nêu trên cho ta có những nhận định như sau:

1.      Chủ Nghĩa  Tư Bản Nhà Nước nó không chỉ là hình thức hay thành phần kinh tế ( mà cương lĩnh 2011 không thấy đề cập như 05 nhiệm kỳ trước ) mà nó đã thực sự trở thành quyết sách xây dựng kinh tế trong thời kỳ quá độ lên Chủ Nghĩa Xã  Hội. Nó vừa là giải pháp mang tính sách lược, vừa là con đường chiến lược để thu hút các thành phần kinh tế đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội.

2.      Trong quá trình mở cửa hợp tác với các nước Tư Bản Chủ Nghĩa bên ngoài và mở rộng sự hoạt động của tư bản tư nhân và các thành phần khác trong nước, Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước là con đường chắc chắn đưa nền kinh tế nước ta đi đúng hướng Xã Hội Chủ Nghĩa. Đồng thời tạo điều kiện giữ vững độc lập tự chủ nước nhà, khắc phục nguy cơ chệch hướng Xã Hội Chủ Nghĩa, ngăn ngừa và hạn chế khuynh hướng tự phát Tư Bản Chủ Nghĩa.

Việc Nhà nước ta đã sử dụng mạnh mẽ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước nên đã vượt qua được sự ảnh hưởng rất lớn, do khủng  hoảng kinh tế toàn cầu gây ra vừa qua đã tiếp tực đưa đất nước phát triển, tuy rằng trước mắt còn nhiều khó khăn trở ngại, là một minh chứng cho việc sử dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước. Bước vào khan hoảng kinh tế toàn cầu Việt Nam đã mạnh tay can thiệp vào các hoạt động của doanh nghiệp, của các ngân hàng nhằm ổn định kinh tế vĩ mô. Một số nhà kinh tế của Mỹ và phương tâ phê phán chủ trương này, tỏ ra không đồng tinh. Nhưng sau đó họ phải thừa nhận sự can  thiệp của Nhà nước Việt Nam như thế là phù hợp và có hiệu quả.

3.      Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế tiêu biểu là Việt Nam gia nhập WTO từ năm 2006 và đẩy mạnh sự nghiệp  công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm phát triển lực lượng công nghiệp, khu công nghệ cao, cá đặc khu kinh tế…phát triển vừa qua tuy chỉ mới bước đầu nhưng đã chừng minh thành quả của việc vận dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước. Như vậy, giữa công nghiệp hóa hiện đại hóa và Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước có mối quan hệ thúc đẩy lẫn nhau.

4.      Từ  thành tựu đã đạt đước qua hơn 20 năm đổi mới, mở của theo con đường Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước  cho ta có thể khẳng định về mặt lý luận:

“TỪ SẢN XUẤT NHỎ ĐI LÊN SẢN XUẤT LỚN XHCN BỎ QUA GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN TƯ BẢN CHỦ NGHĨA, NHẤT ĐỊNH PHẢI ĐI QUA CON ĐƯỜNG TƯ BẢN NHÀ NƯỚC ĐỂ ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HÔI TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐÔ, ĐÓ LÀ MÔT TẤT YẾU LỊCH SỬ”

Từ thực tiễn hơn 20 năm đổi mới của Việt Nam theo con đường Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước mà Nghị quyết đại hội VII đã khẳng định. Cũng như thực tiễn áp dụng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước để đối phó với cuộc khan hoảng kinh tế toàn cầu của các nước trên thế giới, trong đó có Mỹ và các nước phương Tây chứng tỏ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước không còn trong phạm vi một nước mà là vấn đề toàn cầu, là một xu thế phát triển khác quan của thế giới tuy rằng mục đích yêu cầu và từng nơi áp dụng có khác nhau. Vì vậy, cương lĩnh 2011 của Đảng Cộng Sản Việt Nam chúng ta cần tổng kết các thực tiễn sinh động này mà bổ sung vào cương lĩnh. Vì các thực tiễn nêu trên có tác động sống còn vào con đường phát triển lâu dài của chúng ta.

Có ngưởi cho rằng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước chỉ phù hợp với 20 nam đổi mới mở của vừa qua, ngày nay đã lạc hậu không còn phù hợp nữa. Ở thành phố Hồ Chí Minh năm 2006 khi đóng góp dự thảo văn kiện Đại Hội X, có người đã từng hô hào bỏ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước, đồng chí Võ Trần Chí – nguyên Ủy viên Chính Trị – Bí thư Thành ủy hỏi: “Nếu bỏ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước anh sẽ đi theo con đường nào?”. Anh đó chỉ “cười trừ”. Đồng chí Lê Khả Phiêu – nguyên Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng cho rằng: “Bỏ Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước là bỏ môt định hướng”.

DO Chúng ta chưa chỉ rõ con đường đi lên thời kỳ quá độ của Việt Nam, ngay c3a trong dự thảo cương lĩnh 2011, nên nhiều luận điệu sai trái đã nhảy vào “ vạch đường “, không khéo sẽ làm ành hưởng bất lợi cho tình hình chí trị tự tưởng cho nội bộ Đảng và nội bộ nhân dân.

Do đó, tổng kết thực tiễn hơn 20 năm đổi mới, mở cửa theo chính sách kinh tế mới của Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước, đồng thời chú trọng hiện tượng Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước có xu hướng mở rộng phạm vi toàn cầu như đã trình bày ở trên, để từ đó chỉ rõ con đường đi lên của Việt Nam trong thời kỳ quá độ là vấn đề cốt tử của cương lĩnh 2011.

Vì vậy, tôi đề nghị củ thế trong cương lĩnh 2011  cần nêu rõ: “CON ĐƯỜNG ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HÔI TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐÔ LÀ CON ĐƯỜNG CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NHÀ NƯỚC”. mà Đồng chí Nguyễn Văn Linh nguyên Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung hương Đảng đã từng khẳng định: “không có con đường nào khác để quá độ lên Chủ Nghĩa Xã Hội là con đường Chủ  Nghịa Tư Bản Nhà Nước”.

Thành phố HCM, ngày 06 tháng 10 năm 2010

Viện sĩ – Tiến sĩ Nguyễn Chơn Trung và nhóm nghiên cứu về Chủ Nghĩa Tư Bản Nhà Nước

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s